1. Quy định pháp lý
Từ năm 2026, hộ kinh doanh có thể tham gia BHXH tự nguyện theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014, Nghị định 134/2015/NĐ-CP, Thông tư 23/2023/TT-BLĐTBXH.
Mục tiêu:
- Bảo vệ quyền lợi người kinh doanh tự do.
- Hỗ trợ khi ốm đau, thai sản, hưu trí, tử tuất.
- Tăng tính minh bạch và trách nhiệm với cơ quan Nhà nước.
2. Ai cần tham gia
- Chủ hộ kinh doanh (cá nhân kinh doanh) không có hợp đồng lao động với tổ chức, doanh nghiệp.
- Có thu nhập từ kinh doanh nhưng chưa tham gia BHXH bắt buộc.
- Muốn đảm bảo quyền lợi hưu trí, ốm đau, thai sản, tử tuất.
Lưu ý: Chủ hộ kinh doanh tự quyết định mức đóng BHXH tự nguyện, nhưng phải đóng theo mức quy định tối thiểu của Nhà nước.
3. Các loại hình BHXH cho HKD
3.1 BHXH tự nguyện
- Tham gia tự nguyện, đóng theo mức do cá nhân lựa chọn (tối thiểu = 20% mức lương cơ sở).
- Quyền lợi: hưu trí, tử tuất.
- Đóng hàng tháng, 3 tháng, 6 tháng hoặc 12 tháng tùy chọn.
3.2 BHYT (Bảo hiểm y tế)
- Được đăng ký BHYT cá nhân theo hộ gia đình hoặc cá nhân.
- Hưởng khám chữa bệnh tại cơ sở y tế theo quy định.
4. Mức đóng BHXH tự nguyện cho HKD
Căn cứ năm 2026:
- Mức lương cơ sở dự kiến: 6,0 triệu đồng/tháng (tham khảo)
- Mức đóng BHXH tự nguyện = 20% x mức thu nhập tháng
- Ví dụ: Nếu chọn mức thu nhập đóng BHXH 6 triệu/tháng → đóng 1,2 triệu/tháng.
Lưu ý: Có thể đóng cao hơn để hưởng chế độ hưu trí cao hơn.
5. Thủ tục tham gia
5.1 Chuẩn bị hồ sơ
- Đơn đăng ký tham gia BHXH tự nguyện (mẫu D01-TS).
- Bản sao CMND/CCCD.
- Giấy chứng nhận đăng ký HKD (không bắt buộc nhưng tiện xác minh).
5.2 Nộp hồ sơ
- Nộp tại cơ quan BHXH cơ sở phường/xã nơi đăng ký HKD.
- Có thể nộp trực tuyến nếu cơ quan BHXH hỗ trợ.
5.3 Nhận thẻ BHYT
- Sau khi đóng tiền BHXH, người tham gia sẽ nhận sổ BHXH và thẻ BHYT.
- Thẻ BHYT sử dụng khám chữa bệnh theo tuyến và quyền lợi BHYT.
6. Quyền lợi khi tham gia BHXH
6.1 Ốm đau và thai sản
- Hưởng chế độ ốm đau theo mức đóng và thời gian đóng.
- Hưởng chế độ thai sản: nghỉ sinh con, hỗ trợ nuôi con.
6.2 Hưu trí
- Khi đủ tuổi nghỉ hưu và có đủ thời gian đóng BHXH, được hưởng lương hưu hàng tháng.
6.3 Tử tuất
- Người thụ hưởng được nhận trợ cấp tử tuất theo quy định.
7. Lưu ý quan trọng
- Tham gia sớm càng tốt để tích lũy thời gian hưởng lương hưu và các chế độ khác.
- BHXH tự nguyện là bắt buộc đóng đều đặn để bảo đảm quyền lợi.
- Có thể chuyển đổi BHXH tự nguyện sang BHXH bắt buộc nếu HKD chuyển lên doanh nghiệp và có lao động.
8. Kết luận
Việc tham gia BHXH đối với hộ kinh doanh là bảo vệ chính bản thân và gia đình trước rủi ro ốm đau, thai sản, hưu trí và tử tuất.
- Chủ hộ nên cân nhắc đóng mức cao hơn mức tối thiểu để tăng quyền lợi hưu trí.
- Nắm rõ thủ tục, hồ sơ, mức đóng để không bỏ lỡ quyền lợi từ năm 2026.
Xem thêm: HKD chuyển đổi lên doanh nghiệp, Hướng dẫn chế độ kế toán cho HKD